Lista czynności, które przerywają bieg przedawnienia jest otwarta. Wynika to z tej prostej przyczyny, że przepis nie wymienia szczegółowo żadnych czynności które prowadzą do przerwania, a jedynie opisuje ich skutek:

bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

Art. 123 kodeksu cywilnego

Zacytowany powyżej art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego doczekał się niezliczonej niemal ilości orzeczeń, komentarzy i pomysłów. Sami wielokrotnie pisaliśmy o przerwaniu biegu terminu przedawnienia np. przy okazji zawezwania do próby ugodowej (które obecnie jednak tylko zawiesza ten termin) czy uznania długu. Dzisiaj do listy czynności, które powodują korzystny dla wierzyciela skutek, dzięki orzeczeniu Sądu Najwyższego dołącza kolejna: złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Aktywny wierzyciel

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności spadkobierców za długi zmarłego. W 2015 r. miasto Kraków pozwało dłużniczkę i otrzymało nakaz zapłaty, który się uprawomocnił. Krótko potem dłużniczka zmarła, a następnie zamarł jej syn, jeden ze spadkobierców. Gmina podejmowała w tym czasie działania i składała wnioski o nabycie spadku przez kolejnych spadkobierców. Jednak o klauzulę wykonalności wystąpiła dopiero w 2025 r. W sąd wniosek oddalił, albowiem uznał, że doszło do przedawnienia roszczenia.

I właśnie na tle tej sprawy doszło po zadania Sądowi Najwyższemu pytania:

Czy złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela inicjującego to postępowanie?

Różne koncepcje

Dotychczasowe stanowisko doktryny i orzecznictwa było różne. Raz twierdzono kategorycznie, że złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie przerywa przedawnienia, innym razem zaś, że jednak przerywa (w latach 60tych tak uważano powszechnie).

Generalnie jednak przyjmowano koncepcję negatywną dla wierzycieli, tzn. że stwierdzenie nabycia spadku zmierza jedynie do ustalenia kręgu spadkobierców, a nie ich uprawnień do poszczególnych przedmiotów spadkowych czy odpowiedzialności. Dlatego radzono, by w razie grożącego przedawnienia wytoczyć powództwo nawet bez stwierdzenia nabycia spadku i następnie zawiesić takie postępowanie.

Uchwała Sądu Najwyższego

Odpowiadając na zadane pytanie SN odpowiedział: „tak, ale to zależy”. Dnia 11 lutego 2026 r. podjęta została bowiem uchwała o treści (III CZP 27/25):

Złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.

Jak jednak ocenić, czy takie działanie jest niezbędne? Zapewne wymagać to będzie starannego przygotowania argumentacji w sytuacji podniesienia zarzutu przedawnienia. Być może już w treści wniosku należy napisać, dlaczego jest to niezbędne i potem się na to powołać?

Praktyka i doktryna wypracują zapewne jakieś rozwiązania a sądy to ocenią.