Aktualnie do stażu pracy zasadniczo wlicza się tylko okresy świadczenia pracy w oparciu o stosunek pracy. Taki stan rzeczy niedługo ulegnie zmianie, zaś do stażu pracy będziemy wliczać także okresy wynikające z innych form zatrudnienia. Zmiany wejdą w życie już 1 stycznia 2026 r.

Okresy wliczane do stażu pracy

Już niedługo na podstawie nowego przepisu w Kodeksie pracy (art. 302¹ k.p.) do pracowniczego stażu pracy będziemy wliczać okresy:

1. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (j.d.g., twórca i artysta, wolny zawód, wspólnik jednoosobowej sp. z o.o., wspólnik sp. j., sp. k. lub sp.p., akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej, osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół),
2. pozostawania osobą współpracującą przy działalności gospodarczej,
3. wykonywania umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług (w tym umowy uaktywniające dla niań sprawujących opiekę nad dziećmi na podstawie umów o świadczenie usług),
4. wykonywania umowy agencyjnej,
5. pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych.

Zaliczenie do stażu pracy wymienionych powyżej aktywności zawodowych ma być niezależne od tego czy podlegaliśmy czy też nie ubezpieczeniom społecznym we wskazanym okresie. Oznacza to, że zaliczeniu podlegać będzie również prowadzenie działalności z równoczesnym korzystaniem z „ulgi na start”, jak i wykonywanie umowy zlecenia przez studentów do ukończenia 26 roku życia. Pracownik będzie musiał wykazać jednak poszczególne okresy w inny sposób.

Wliczeniu podlegać będzie również: okres zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, okres sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.

Wykazanie dodatkowych okresów do stażu pracy

W przypadku okresów pracy, w trakcie których osoba, podlegała ubezpieczeniom społecznym ma następować w oparciu o zaświadczenie wydane przez ZUS. Technicznie bowiem ZUS powinien dysponować odpowiednimi danymi w tym zakresie (ale może ich nie mieć w stosunku do okresu sprzed 1999 r.). W celu uzyskania zaświadczenia z ZUS konieczne będzie złożenie wniosku o jego wydanie. Wniosek można będzie złożyć przez PUE (e-ZUS), zaś zaświadczenie również będzie wydawane elektronicznie.

W przypadku zaś okresów niepodlegania ubezpieczeniom pracownik będzie mógł wykazać staż pracy na zasadach ogólnych – przedstawiając pracodawcy inne dokumenty, którymi dysponuje (np. umowy zlecenia i zaświadczenia od zleceniodawców, zaś w przypadku zatrudnienia za granicą – dokumenty z instytucji ubezpieczeniowych, podatkowych lub zaświadczenie wydane przez zagranicznego pracodawcę).

Ogólny staż pracy i zakładowy staż pracy

Nowe okresy wliczane do stażu pracy będą miały wpływ zarówno na ogólny staż pracy (istotny przy wymiarze urlopu wypoczynkowego czy niekiedy również przy nagrodzie jubileuszowej), jak i zakładowy staż pracy (istotny przy okresie wypowiedzenia czy odprawach).

Zaliczeniu do zakładowego stażu pracy będzie podlegać jednak tylko okres świadczenia pracy na innej podstawie niż umowa o pracę na rzecz aktualnego pracodawcy. Odnosi się to przykładowo do sytuacji, w których obecny pracownik był zatrudniony w oparciu o B2B, świadczył usługi czy wykonywał zlecenie na rzecz obecnego pracodawcy.

Staż pracy w oparciu o różne formy zatrudnienia nie dubluje się. Oznacza to, że jeżeli równocześnie pracownik był zatrudniony na umowie o pracę i wykonywał zlecenie, to okres ten uwzględnia się w stażu pracy tylko raz (wlicza się okres najkorzystniejszy).

Okres przejściowy

Nowy sposób obliczania stażu pracy ma wejść w życie od 1 stycznia 2026 r. w stosunku do jednostek sektora finansów publicznych, zaś od 1 maja 2026 r. – w podmiotach prywatnych.

Skupmy się na podmiotach prywatnych. W przypadku pracowników zatrudnionych na dzień 1 maja 2026 r. mają oni 24 miesiące od tej daty, aby udokumentować dodatkowy staż pracy. Jeżeli to zrobią – dodatkowy okres będzie im się wliczał do stażu pracy. Przekroczenie terminu spowoduje zaś niewliczenie dodatkowego stażu pracy.

Uprawnienia pracownicze wynikające z dodatkowego stażu pracy mają przysługiwać pracownikowi zatrudnionemu w podmiocie prywatnym od dnia ich nabycia, ale nie wcześniej niż od dnia 1 maja 2026 r.

Jeżeli zaś chodzi o okres wypowiedzenia, to dla wypowiedzeń dokonanych przed 1 maja 2026 r. uwzględnia się staż dotychczasowy (na starych zasadach), nawet jeżeli okres wypowiedzenia upłynie już po 1 maja 2026 r.